MRL

MRL   حروف اول کلمات لاتين MACHINE ROOM LESS می باشد. در صنعت آسانسور اين اصطلاح را در مورد آسانسورهای بدون موتورخانه بکار می برند . بیش از دو دهه از ظهور آسانسورهای روملس می گذرد. آسانسورهای روملس در ابتدای سال ۱۹۹۰ پا به عرصه صنعت آسانسور جهان گذاشتند. همانطوریکه از این نام استنباط می شود، آنها نیازی به فضای موتورخانه بر روی پشت بام ندارند و با ورود این آسانسور به دنیای صنعت ساختمان دست معماران و طراحان ساختمانی را در طراحی یکپارچه و بدون سازه ای مزاحم بنام “موتورخانه آسانسور” باز گذاشت.

توضیحات

این آسانسور جایگزین مناسبی بود برای آسانسورهای قدیمی و سنتی، این آسانسورهای تازه وارد آنقدر جالب و جذاب بود که در همان اوایل حضور، به آن “ارابه موسیقی” نام نهادند. با ظهور این آسانسورها رقابت شدیدی بین شرکتهای بزرگ آسانسوری جهان بوجود آمد، و هر از چند گاهی نوآوری جدیدی وارد بازار آسانسور می شود. آسانسور بدون موتورخانه (Machine Room Less) یا همان (ام – آر – ال) از موتوری بسیار کوچک اما قدرتمند استفاده می کند و بجای اینکه مانند موتورگیربکس های قدیمی و سنتی با یک شاسی فولادی سنگین پر حجم در موتورخانه آسانسور بر روی دال بتونی سقف چاه قرار بگیرد، این موتور کم حجم و کوچک و سبک آسانسور MRL به داخل چاه آسانسور منتقل شده و با یک شاسی مختصر در بالاترین نقطه چاه بر روی ریلهای آسانسور مستقر می شود و حداقل فضای ممکنه را اشغال می کند، در حالیکه آسانسورهای سنتی معمولا یک اطاق ده الی دوازده متری، برای نصب موتورگیربکس و تابلو فرمان و گاورنر لازم داشت. برای اینکه محل استقرار موتورگیربکس آماده شود، در این اطاق 4 در 3 باید در امتداد و بر روی چاه آسانسور سکویی به ارتفاع ۷۰ الی ۹۰ سانتیمتر ساخته می شد و بر فراز این سکو، پس از کفراژبندی و قالب گذاری به ارتفاع بیست سانتیمتر بتون ریخته می شد، تا شرایط استقرار موتورگیربکس فراهم شود.

امروزه با معماری جدید ساختمانها خصوصا برجهای بلند مرتبه که برخی از آنها تعداد آسانسورها زیاد بوده و بعضی نیز در طبقات خاصی نصب میشوند نیاز به نوعی سیستم نصب آسانسور احساس شد که کمترین فضای ممکن را در ساختمان اشغال نماید.

این مهم با ساخت موتورهای گیرلس(بدون گیربکس) میسر گردید. در این روش کلیه تجهیزات آسانسور ازجمله موتور و سیستمهای کنترل سرعت کلا به داخل چاه انتقال یافته و برای دسترسی به تجهیزات برای انجام سرویس و نگهداری و بازدیدهای ماهیانه تمهیداتی اندیشیده شد. تمامی این موارد بر اساس استانداردهای جهانی از جمله EN81 و DINاز دیگر مزایای این روش علاوه بر صرفه جویی در فضای ساختمان با حذف موتور خانه باعث زیبایی و بهبود نمای ساختمان میگردد.

عموما”سیستم های محرکه آسانسور به دو دسته کششی و هیدرولیک تقسیم می شوند.
تاکنون هر دو دسته این سیستم ها به محلی برای استقرار موتور(موتور و گیربکس)یا تانک هیدرولیک،موتور و متعلقات مربوطه و همچنین تابلوی کنترل آسانسور نیاز داشته اند.

مهندسین و طراحان ساختمان در بسیاری از ساختمان ها به دلیل محدودیت های معماری در صدد انتقال فضای موتورخانه از بالای چاه آسانسور برآمده اند و به همین دلیل یا به سیستم های هیدرولیک که می توان موتورخانه را کنار چاه آسانسور و یا حتی با فاصله ای دورتر از آن قرار داد روی آورده اند ویا اگر به دلیل محدودیتهای سرعت و ارتفاع امکان استفاده از سیستم های هیدرولیک مقدور نبوده،موتورخانه آسانسور را از بالای چاه به کنار در بالا و یا کنار در پایین انتقال داده اند.
دراین مقال مشکلات آسانسورهای هیدرولیک و سیستم های کششی موتورخانه ی کناری و مزایای استفاده از سیستم های بدون موتورخانه به اختصار ذکر می شود.

سیستم های کششی آسانسورهای هیدرولیک:
آسانسورهای هیدرولیک عموما”برای حمل و نقل بارهای سنگین در آسانسورهای اتومبیل بر،باربر و همچنین در ساختمان های مسکونی کم ترافیک با ارتفاع کم استفاده می شوند.
از مزایای این آسانسورها امکان کنترل سرعت آسانسور هنگام شروع و خاتمه حرکت است،مزیت دیگر این سیستم امکان نصب سیستم محرکه در فضایی دورتر از چاه آسانسور است.
این سیستم دارای معایبی نیز هست که می توان از میان آنها به موارد زیر اشاره نمود:
۱محدودیت ارتفاع
سیستم هیدرولیک را نمی توان در ساختمانهای با ارتفاع متوسط یا زیاد نصب کرد.
۲محدودیت سرعت
حداکثر سرعت آسانسور هیدرولیک بین 0/35 تا 1 متر بر ثانیه است.
۳محدودیت ترافیک
در صورتی که ترافیک ساختمان زیاد باشد(بیش از ۹۰استارت در ساعت) نمی توان از آسانسور هیدرولیک استفاده نمود.
۴مصرف انرژی زیاد
در مقایسه با آسانسورهای کششی vvvf مصرف انرژی این سیستم حدود ۲ برابر است.
۵تعمیرات و نگهداری
نشتی روغن و خرابی اورینگ و پکینگها از مشکلات دائمی این سیستم ها است.
۶مشکلات زیست-محیطی
به دلیل استفاده زیاد از روغن همواره تخلیه و تعویض روغن مشکلات زیست-محیطی فراوانی را به دنبال دارد.
آسانسور های کششی بدون موتورخانه: MRL
ضرورت حذف موتور خانه در بالای چاه آسانسور در کنار دلایل فوق مهندسین ساختمان را مجبور می کرد از سیستم های کششی استفاده کنند که در آنها موتورخانه در یکی از دو جهت (بجز ورودی آسانسور)، بالا یا پایین چاه آسانسور قرار دارد،برای انتقال نیروی محرکه در آنها از تعدادی قرقره های هرز گرد که جهت انتقال نیرو را عوض می کنند، استفاده می شود.

این سیستم مشکلاتی که آسانسورهای هیدرولیک دارند را دارا نیست ولی خود دارای محدودیتهای زیر است:
۱-استفاده  از تعداد زیادی قرقره های هرزگرد،استهلاک مکانیکی سیستم را بالا می برد.
۲-بدلیل تغییر جهت سریع سیم بکسلها و تغییر نیروی فشار به کشش در تارهای سیم بکسل، عمر مفید سیم بکسلها کمتر است.
۳-ازدیاد طول سیم بکسلها در اثر مرور زمان بیشتر از نوع موتورخانه بالا است.
۴-استفاده از این سیستم برای سرعت بیش از ۲متر بر ثانیه با محدودیت هایی همراه است.
۵-بدلیل استقرار قرقره های هرزگرد در بالای چاه آسانسور معمولا” فضای بالاسری (overhead Headroom) بیشتری نیاز دارند.
۶-بدلیل عبور سیم بکسلها از کنار چاه آسانسور معمولا” عرض یا عمق چاه بیشتری نیاز دارند.
آنچه که در قبل به آن اشاره شد سیستم هایی بودند که موتورخانه در بالای چاه آسانسور وجود نداشت وبه کنار چاه در پایین یا بالا انتقال داده می شود و مزایا و معایب هر کدام تشریح شد.

اما مهندسین و طراحان ساختمان و همچنین متخصصین آسانسور همواره در این اندیشه بوده اند که:
اولا از سیستم محرکه کششی استفاده کنند.

ثانیا موتور خانه را بصورت کامل حذف نمایند.
به دنبال این هدف شرکتهای عظیم  آسانسور سازی دنیا طرحهای مختلفی به  کار گرفتند.
بعضی از شرکت ها سیستم محرکه را در فضای بالا سری و برخی از آنها آن را در چاهک یا چاله آسانسور جای دادند. اما پیشگامان پیشگامان این عرصه ، تکنولوژی بسیار مدرنی را ارائه نمود که علاوه بر حذف موتورخانه، مزیت های بسیار دیگری را در برداشت.
این ها با حذف گیربکس و با استفاده از تکنولوژی(Permanent Magnet ) تکنولوژی در صنعت آسانسور جهان پدید آوردند.
حذف موتورخانه آسانسور بدون اینکه فضای بیشتر در هیچ یک از ابعاد چاه آسانسور نیاز باشد و استفاده از این نوع موتورها مزایای بیشماری در ساختمان به ارمغان می آورد که به اختصار به آنها اشاره می شود:

  • طراحی آسان تر ساختمان
  • کاهش هزینه های ساختمان
  • فضای اضافه موتورخانه برای هر گونه استفاده بهتر یا حذف آن
  • حفاظت محیط زیست با استفاده از موتور بدون گیربکس (Gearless) و عدم استفاده از روغن برای گیربکس یا اتاقک روغن آسانسور های هیدرولیک
  • حرکت آرام و کنترل شده با سیستم VVVF
  • بازده بسیار بالای سیستم محرکه تا ۹۶%
  • مصرف انرژی بسیار کمتر نسبت به انواع دیگر ۶۰% تا ۴۰% صرفه جویی انرژی
  • تعداد قطعات کمتر و افزایش عمر مفید سیستم محرکه
  • دوران بسیار کم این نوع موتور(۹۰ تا ۲۵۰ دور در دقیقه) نسبت به انواع مشابه (بیش از ۱۰۰۰ دور در دقیقه) کنترل آن آسان و عمر مفید را افزایش می دهد.
  • وزن کم و حجم کوچک آن ضمن اینکه گشتاور بالایی را اعمال می کند سبب اعمال نیروی ایستایی کمتری به ساختمان می گردد.
  • تعمیر و نگهداری بسیار آسان و با صرفه جویی

با توجه به اینکه سیستم  محرکه به انتهای فوقانی ریل کابین متصل می گردد نیروی اصلی وزن آن و همچنین نیرهای اصلی وارد بر ریلها را به صورت عمودی به کف ساختمان وارد می کند در نتیجه نیرو های وارد بر سازه ساختمان در حد نا چیزی است.

نحوه نصب این سیستم به صورت زیر می باشد:

موتور به ریل کابین در بالاترین نقطه متصل می گردد.
تابلوی کنترل آسانسور در کنار بالاترین درب طبقه نصب می شود و سایر متعلقات مانند آسانسورهای دیگر نصب می گردد.
فضایی که موتور نصب می شود فضای خالی است که به سبب وجود وزنه تعادل ایجاد شده است.در نتیجه هیچگونه فضای اضافه ای از عرض چاه به دلیل وجود موتور،اشغال نمی شود.
علاوه بر مزایای فوق الذکر ،صرفه جویی بسیار زیاد انرژی در طی سالیان استفاده و آمپراژ مورد نیاز کمتر(جریان راه اندازی و جریان اصلی)از لحاظ اقتصادی نیز انتخابی ایده ال می باشد.
تاکنون در اروپا و کشورهای مختلف دنیا هزاران دستگاه از این آسانسورها نصب شده و هم اکنون از آنها استفاده می شود که همگی توسط شرکت های بازرسی اروپایی تایید گردیده است.در کشورمان نیز این سیستم نصب و راه اندازی گردیده است که به عنوان الگوی تازه معماری و انرژی قابل توجه است.

فهرست